دانستنی ها

لنز مولتی فکال یا چند کانونی چیست؟

اگر سن شما بالای 40 سال می باشد، شاید تا کنون متوجه علائم پیر چشمی شده باشید. از علائم آن چیست؟ به عنوان مثال ممکن است فکر کرده باشید که طول بازوی شما به اندازه کافی برای برداشتن و نگه داشتن روزنامه یا کتاب در جایی که بتوانید به خوبی مطالعه کنید، بلند نیست. در صورتی که دچار پیر چشمی باشید لازم است از لنز مولتی فکال یا لنز چند کانونی استفاده کنید. همچنین اگر از عینک های طبی استفاده می کنید شاید در صورت تشخیص پزشک نیاز به استفاده از این نوع لنز ها داشته باشید. در این مقاله با لنز های مولتی فکال، انواع و شکل آن ها آشنا خواهیم شد.

لنز مولتی فکال چیست؟

لنز های مولتی فکال به لنز هایی گفته می شود که دارای بیش از یک عدسی هستند و باعث می شوند معضل دوربینی و نزدیک بینی به طور همزمان در یک عدسی قرار می گیرند. این لنزها به صورت دو کانونی و سه کانونی وجود دارند.

کاربرد لنز مولتی فکال

افرادی که به علت پیر چشمی یا علل دیگر توانایی تمرکز طبیعی چشم را از دست داده اند، بتوانند که اشیاء را در هر فاصله ای به خوبی مشاهده کنند.  در پیر چشمی به دلیل کاهش انعطاف پذیری عدسی چشم، عضلاتی که مسئول تطابق هستند یا همان عضلات مژگانی، نمی توانند به درستی این عمل را انجام دهند و لازم است این مشکل بر طرف گردد.

معمولا لنز های مولتی فکال برای افراد بالای 40 سال که دارای عارضه پیرچشمی هستند، تجویز می شوند. اما در بعضی موارد برای کودکان و بزرگسالان نیز در صورت داشتن عدم تمرکز چشم و یا کسانی که هنگام مطالعه دچار فشار چشم هستند، تجویز می گردد. تحقیقات نشان داده است که استفاده از لنز های چند کانونی با کاهش نیاز به تمرکز در مطالعه به کنترل نزدیک بینی کودکان کمک بسیاری خواهد کرد.

در قدیم در جراحی آب مروارید تنها از لنز هایی استفاده میشد که دید دور فرد را بهبود می بخشید و فرد برای رانندگی، تماشای تلویزیون و سایر کارهای دور دید واضحی داشت و برای دید نزدیک مانند مطالعه نیاز به استفاده از لنز طبی یا عینک داشت. اما امروزه استفاده از لنزهای چند کانونی سبب شده است که فرد بعد از جراحی آب مروارید برای دید دور و نزدیک دید کاملا واضحی داشته باشد.

این نوع لنز با توجه به تعداد عدسی دارای دو نوع می باشند که در ادامه خواهیم گفت.

انواع لنز مولتی فکال

لنز های مولتی فکال دارای چندین نوع می باشد که بیشترین کاربرد را دارند. انواع لنزهای چند کانونی عبارتند از:

  • لنز مولتی فکال اسفریک
  • لنز مولتی فکال چند قسمتی
  • لنز مولتی فکال هم مرکز

لنز های مولتی فکال بسته به تعداد عدسی ها به دو نوع تقسیم می شوند. انواع لنز های مولتی فکال عبارتند از:

لنز های دو کانونی (Bifocal)

لنز های دو کانونی در لغت به معنای “دو تمرکز” می باشد. داستان اختراع این لنز در واقع در سال 1784 اتفاق افتاده است که بنیامین فرانکلین با چسباندن دو نیمه عدسی از دو نسخه مختلف لنز در کنار هم، اولین لنز های دو کانونی را اختراع کرد.

در این نوع لنز قسمت بالای لنز دارای عدسی است که دید دور را وضوح می بخشد و قسمت پایینی عدسی نزدیک بینی می باشد. این دو قسمت مجزا توسط خطی قابل دید بر روی لنز جدا شده اند.

لنز های سه کانونی (Trifocal)

در مورد لنزهای تریفکال نیز تعریف لنزهای بیفکال صدق می کند، با این تفاوت که این نوع لنز دارای سه کانون مجزا می باشد. تفاوت این لنز با لنز دو کانونی این است که علاوه بر دید دور و دید نزدیک، دید میانه را نیز بهبود می بخشد.

در لنزهای سه کانونی همان طور که گفته شد و از اسمش مشخص است دارای سه کانون جهت ایجاد دید شفاف در فاصله دور، متوسط و نزدیک می باشد. دید دور در این لنز فاصله بیش از 24 اینچ، دید متوسط تا فاصله ای به اندازه بازو می باشد چیزی در حدود 18 الی 24 اینچ و فاصله نزدیک نیز کمتر از 18 اینچ می باشد.

لنز های سه کانونی علاوه بر بهبود پیر چشمی در بعضی موارد تخصصی نیز به کار برده می شوند. مانند فردی که در زمین گلف نیاز به تمرکز همزمان روی تمام مسافت دور و نزدیک دارد و نمی تواند برای تغییر دید خود از عینک های تک کانونی استفاده نماید. به همین دلیل استفاده از لنز های مولتی فکال گزینه بسیار مناسبی جهت تحقق این موضوع می باشد.

لنز های تدریجی (Progressive)

لنزهای تدریجی نیز کاربرد لنز های دو کانونی و سه کانونی را دارند. این لنزها  به فرد اجازه می دهند تا به طور شفاف و به وضوح در فاصله های دور و نزدیک دید وسیعی داشته باشند. این نوع لنز به تدریج دید از بالا به پایین لنز تغییر می یابد و خط جدا کننده در آن محسوس و قابل دید نیست. در واقع می توان گفت در این نوع لنز ها دید فرد تنها به دو یا سه بخش تقسیم نشده و دارای دید وسعی خواهد بود. این ویژگی در لنزهای تدریجی آن را به یک انتخاب محبوب بین افراد تبدیل کرده است.

در شکل زیر انواع لنز ها را مشاهده می نمایید.

انواع لنز مولتی فکال

لنز های مولتی فکال از نظر شکل عدسی

در لنز های مولتی فکال قسمت پایینی باعث دید بهتر اشیاء می شوند و باقی بخش لنز باعث دید بهتر در اشیاء دور تر می گردد. لنز های مولتی فکال به چندین شکل وجود دارد:

  • نیمه ماه یا Flat top که در این نوع عدسی شکلی مانند نیمه ماه در بخش پایینی قرار می گیرند که به آن D شکل هم گفته می شود.
  • به شکل مستطیل باریک در پایین عدسی که بخش پایینی با نواری مستطیل شکل جدا می شود.
  • نیمه کامل یک لنز که به دو بخش تقسیم می شود. این نوع کل عدسی را به دو نیم دایره تقسیم می کند و به آن فرانکلین یا E شکل گفته می شود.

در زیر تصاویر این سه نوع لنز را می توانید مشاهده نمایید.

لنز مولتی فکال

حالت D شکل

 

لنز مولتی فکال

حالت دایره ای شکل

 

لنز مولتی فکال

حالت سوم یا همان فرانکلین

اگر به تصاویر بالا دقت کرده باشید دیده اید که خطی لنز های نزدیک را از باقی سطح لنز جدا می کند. نحوه قرار گیری این خطوط در لنز های بیفکال (دو کانونی) به این صورت است که خط استراحت آن در نیمه لنز و در قسمت زیر پلک قرار می گیرد. دلیل اینکه بخش نزدیک بین در نیمه پایین لنز قرار می گیرد این است که اغلب چشمان برای مطالعه کردن و دیدن اشیاء در فاصله نزدیک به سمت پایین خیره می شوند و برای دیدن اشیاء دور تر به مستقیم و بالاتر نگاه می کند.

هنگام استفاده از لنزهای مولتی فکال چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟

1- هنگام خواندن با چند کاناله ، بهتر است که چانه را بالا نگه دارید و چشم خود را برای خواندن متن پایین بیاورید.

2- هنگام بالا یا پایین رفتن از پله سر خود را طوری حرکت دهید که به درستی فواصل پله ها را ببینید و با قسمت دید دوربین لنز بتوانید نگاه کنید.

3- اگر عادت دارید هنگام مطالعه از عینک جداگانه استفاده کنید، ممکن است حس کنید دامنه دید شما کاهش یافته است. زیرا در صورت استفاده از عینک فاصله چشم تا کتاب ترکیب می شود و کوتاه تر به نظر می رسد.

4- اگر لنزهای مولتی فکال شما به وسیله جراحی در چشم قرار داده نشده و به صورت عینک از آن ها استفاده می کنید حتما به صورت روزانه از آن ها استفاده کنید تا چشم هایتان کاملا به نحوه عملکرد آن عادت کند.

5- اگر با مانیتور کار می کنید پس از استفاده از این نوع لنزها کمی ارتفاع را پایین آورید (به دلیل مرز بندی عدسی های مختلف در این نوع لنز)

6- اغلب مرکز این نوع لنز ها دید وسیع تر و شفاف تری دارد. به همین خاطر برای دیدن اطراف سر خود را بپرخانید نه تنها چشمان را.

چه مدت طول میکشد تا به لنز های مولتی فکال عادت کنیم؟

اگر اولین بار است که از لنز های مولتی فکال استفاده می نمایید باید بگوییم که عادت کردن به این نوع لنز ها از چند روز تا یک هفته ممکن است به طول بیانجامد. بنابراین شما باید خود را به دامنه دید جدیدی عادت بدهید.

نوع تخصصی از لنز های مولتی فکال

نوع دیگری از لنزهای مولتی فکال وجود دارد که برای استفاده خاص طراحی شده اند و مورد استفاده قرار می گیرند.

لنز های Double D

یکی از انواع محبوب این نوع لنز ها، لنز Double D می باشد. این لنز دارای یک بخش Dشکل و رو به بالا در قسمت پایین برای دید نزدیک در یک سوم بالای لنز و یک بخش صاف و D شکل برای دید نزدیک در یک سوم پایین است. در این نوع لنز قسمت میانی عدسی جهت دید دور طراحی شده است.

لنزهای چند منظوره Double-D برای افراد مکانیک اتومبیل که باید ابزار خود و سایر اشیاء نزدیک را ببینند اما باید روی وسایل نقلیه روی آسانسور بالای سر خود هم کار کنند، بسیار مناسب است.

قسمت بالایی این نوع لنز آنها کمک می کند تا بدون نیاز به خم کردن سر خود به سمت عقب، یا لیوان های خود را وارونه بپوشند ، بدون آنکه بتوانند سرشان را به سمت عقب خم کنند ، و یا لیوان های خود را به طرف پایین بپوشند. با استفاده از این نوع لنز به راحتی می توانند هم زیر چرخ های خودرو را بدون خم کردن سر به سمت عقب ببینند و هم اشیاء نزدیک در بالای سر خود را به راحتی نگاه کنند.

تصویر لنز های Double D را در زیر می توانید ببینید.

لنز مولتی فکال

لنزهای E-D

یک نوع دیگر از لنزهای مولتی فکال تخصصی، لنزهای E-D می باشد. این نوع لنز ها همانطور که در تصویر مشخص است دارای سه بخش می باشد و در واقع نوعی لنز سه کانونی محسوب می گردد. در این نوع لنز بخش پایین و بالا به شکل نیم داره از بکدیگر جدا شده اند و در داخل بخش پایینی که بخش دید متوسط محسوب می گردد، قسمت کوچکی به عنوان محدوده دید نزدیک طراحی شده است.

این نوع لنز برای افرادی مناسب است که به دید وسیعی احتیاج دارد. به عنوان مثال این نوع عدسی برای یک فرد فیلمساز که باید به مانیتور های مختلف نگاه کند و در عین حال نیاز به یادداشت نوت در بین کارها می باشد گزینه بسیار مناسبی می باشد.

لنز E-D شکل

لنز های مولتی فکال ضد نور یا فتوکرومیک

هنگامی که قصد استفاده از لنز های مولتی فکال دارید حتما در مورد ضد اشعه بودن آن ها سوال کنید. اگر بر روی عدسی مد نظر شما پوشش AR وجود داشته باشد، باعث می شود تا نورهای مرئی که به سطح لنز می تابد در لنزهای آن شکسته شده و در پی آن کمتر به چشم آسیب وارد می کند.

زمانی که به طول می انجامد تا تغییر رنگ ایجاد گردد متفاوت است. به طوری در طول این فرایند، تیره شدن عینک ظرف ۳۰ ثانیه صورت می‌گیرد و روشن‌تر شدن عدسی ممکن است تا ۵ دقیقه هم به طول بیانجامد.

به طور کلی لنزهای فتوکرومیک که آن ها را به عنوان لنزهای ضد آفتاب می شناسیم از جمله لنزهای دو کانونی می باشد که با نوع عملکر خود باعث جلوگیری از ورود نور مضر خورشید به چشم ها می گردد.


منابع:

https://www.allaboutvision.com/lenses/multifocal.htm#:~:text=Multifocal%20eyeglass%20lenses%20contain%20two,seg%20or%20straight%2Dtop).

https://www.specsavers.com.au/glasses/lens-guide/multifocals

https://youreyesite.com/bifocal-glasses-multifocal-lenses/

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *